Yabancılar ve Uluslararası Hukuk

Yabancı Mahkeme Kararı Tanıma-Tenfiz Uygunluk Asistanı

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve kesinleşmiş kararların Türkiye'de icra edilebilmesi TENFİZ, kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesi TANIMA kararına bağlıdır (5718 s. MÖHUK m.50, m.58). Tenfiz için karşılıklılık (mütekabiliyet), kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması, kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının savunma hakkına uyulmuş olması gerekir (m.54). Tanımada karşılıklılık ARANMAZ (m.58). Bu asistan, şartları tek tek sorup her biri için değerlendirme ve genel sonuç üretir.

Talebin Türü * Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz (MÖHUK m.58)

Karar, hukuk davalarına ilişkin ve verildiği ülke hukukuna göre KESİNLEŞMİŞ mi? (m.50) *

Kararı veren devlet ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var mı? (m.54/a) * Anlaşma, o devlette tenfizi mümkün kılan kanun hükmü veya fiilî uygulama yeterlidir

Karar, Türk mahkemelerinin MÜNHASIR yetkisine giren bir konuda mı verilmiş? (m.54/b) * Örnek: Türkiye'deki taşınmazın aynına (mülkiyetine) ilişkin dava

Kararın sonucu Türk kamu düzenine AÇIKÇA aykırı mı? (m.54/c) *

Davalının savunma hakkı ihlal edildi mi (usulüne uygun davet edilmedi / temsil edilmedi)? (m.54/ç) * Bu engel, davalının Türk mahkemesi önünde itiraz etmesine bağlıdır

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.

Frequently Asked Questions

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

TENFİZ, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilebilmesini (örneğin alacağın tahsilini) sağlar; TANIMA ise kararın kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesidir (MÖHUK m.50, m.58). Önemli fark: tanımada karşılıklılık (m.54/a) ARANMAZ. Örneğin yalnız boşanmanın nüfusa işlenmesi gibi icra gerektirmeyen sonuçlar için tanıma yeterli olabilir.

Karşılıklılık (mütekabiliyet) nasıl sağlanır?

Kararı veren devlet ile Türkiye arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma bulunması ya da o devlette Türk mahkemesi kararlarının tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmü veya fiilî uygulama olması yeterlidir (MÖHUK m.54/a). Yani karşılıklılık akdî, kanuni veya fiilî olabilir; somut ülke bakımından güncel durum araştırılmalıdır.

Münhasır yetki engeli hangi kararlarda gündeme gelir?

Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmişse tenfiz edilemez (MÖHUK m.54/b). Tipik örnek, Türkiye'de bulunan taşınmazın aynına (mülkiyetine) ilişkin davalardır; bu davalarda yalnız Türk mahkemeleri yetkilidir.

Tenfiz hâkimi yabancı kararın doğruluğunu yeniden inceler mi?

Kural olarak hayır. Tenfiz yargılamasında hâkim, MÖHUK m.50-54'teki şartların bulunup bulunmadığını denetler; yabancı mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkındaki değerlendirmesini yeniden yargılamaz (revizyon yasağı). Kamu düzeni denetimi de kararın sonucunun Türk kamu düzenine AÇIKÇA aykırı olup olmadığıyla sınırlıdır.

Legal Basis

5718 s. MÖHUK m.50 — hukuk davalarına ilişkin ve kesinleşmiş yabancı ilam şartı
5718 s. MÖHUK m.54 — tenfiz şartları: (a) karşılıklılık, (b) münhasır yetki dışı konu, (c) kamu düzenine açık aykırılık bulunmaması, (ç) savunma hakkına uyulması
5718 s. MÖHUK m.58 — tanımada karşılıklılık (m.54/a) aranmaz

Official sources: 5718 sayılı MÖHUK (mevzuat.gov.tr) · Adalet Bakanlığı — Uluslararası hukuk ve dış ilişkiler