Usul ve Araştırma

Sözleşme Riskli Madde Analizörü

Bir sözleşmenin dengesi, cezai şart, fesih hakkı, yetkili merci, ödeme ve temerrüt faizi, sorumluluk tavanı, mücbir sebep, gizlilik/KVKK ve süre-yenileme gibi temel maddelerin karşılıklı ve açık düzenlenmesine bağlıdır. Bu araç, sözleşme türünüzü ve bu sekiz maddenin mevcut olup olmadığını işaretlemenizi ister; her madde için risk seviyesini (düşük / orta / yüksek), yasal dayanağını ve somut bir iyileştirme önerisini üretir. "Tek taraflı fesih" sorusu TERS değerlendirilir: bu hakkın karşı tarafa tanınmış olması bir risktir. Sonuçta yüksek riskli madde sayısına göre genel bir risk skoru verilir.

Sözleşme Türü *

Cezai şart dengeli ve karşılıklı mı düzenlenmiş? (tek tarafı ezici değil) * Dayanak: TBK m.179-182 (ceza koşulu); m.182/3 (fahiş cezanın hâkimce indirimi)

Karşı tarafa tek taraflı / sebepsiz fesih hakkı tanınmış mı? (bu bir RİSK unsurudur) * Dayanak: TBK m.27, m.112 vd. (sözleşmeye aykırılık); dürüstlük kuralı TMK m.2

Yetkili mahkeme / tahkim ve uygulanacak hukuk şartı açıkça belirtilmiş mi? * Dayanak: HMK m.17-18 (yetki sözleşmesi — tacir/kamu tüzel kişisi), 6100 s.K.; 4686 s. Tahkim

Ödeme koşulları, vade ve gecikme (temerrüt) faizi açıkça belirlenmiş mi? * Dayanak: TBK m.117 vd. (temerrüt), 3095 s.K. (kanuni/ticari temerrüt faizi)

Sorumluluk sınırlaması / tazminat tavanı düzenlenmiş mi? * Dayanak: TBK m.115 (sorumsuzluk anlaşması sınırı — ağır kusurda geçersiz), m.116

Mücbir sebep (force majeure) ve aşırı ifa güçlüğü düzenlenmiş mi? * Dayanak: TBK m.136 (ifa imkânsızlığı), m.138 (aşırı ifa güçlüğü — uyarlama)

Gizlilik ve KVKK (kişisel veri) maddesi bulunuyor mu? * Dayanak: 6698 s. KVKK; TBK m.396 (sadakat/gizlilik) ve genel gizlilik yükümü

Sözleşme süresi ve yenileme (uzama) koşulları net mi? * Dayanak: TBK m.327 vd. (süreli/süresiz sözleşmeler ve kendiliğinden uzama)

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.

Frequently Asked Questions

Bu araç sözleşmemi hukuken onaylıyor mu?

Hayır. Bu araç genel bir KONTROL LİSTESİDİR; sözleşme metnini okumaz, yalnızca işaretlediğiniz maddelerin varlığına göre tipik riskleri ve önerileri sıralar. Sözleşmenin gerçek metni, tarafların niteliği ve amaç birlikte değerlendirilmelidir; sözleşmenin bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.

Tek taraflı fesih neden "risk" sayılıyor?

Karşı tarafa tanınan sebepsiz/tek taraflı fesih hakkı, sözleşmenin devamını onun iradesine bırakır ve sizi korumasız bırakabilir. Bu nedenle bu maddenin BULUNMASI risk artırır; fesih hakkının karşılıklı, haklı sebebe ve makul ihbar süresine bağlanması önerilir.

Sorumluluk tavanı koyarsam her durumda korunur muyum?

Hayır. TBK m.115 uyarınca borçlunun ağır kusuru veya kastından doğan sorumluluğu önceden kaldıran/sınırlayan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat tavanı yalnız hafif kusur bakımından ve makul sınırlar içinde geçerli olabilir.

Cezai şart çok yüksekse geçerli mi?

Kararlaştırılan ceza fahiş ise hâkim, borçlunun talebi hâlinde bunu TBK m.182/3 uyarınca indirebilir (tacirler bakımından TTK m.22 sınırlaması ayrıca gözetilir). Dengeli ve oranlı bir cezai şart hem geçerlilik hem caydırıcılık açısından daha güvenlidir.

Legal Basis

6098 s. TBK m.27 (sözleşme özgürlüğü sınırı), m.115-116 (sorumsuzluk), m.136-138 (imkânsızlık/uyarlama)
6098 s. TBK m.179-182 (ceza koşulu ve fahiş cezanın indirimi), m.117 vd. (temerrüt)
6698 s. KVKK; HMK m.17-18 (yetki sözleşmesi); 3095 s.K. (temerrüt faizi)

Official sources: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (mevzuat.gov.tr) · 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr) · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr)