Hâkim, Savcı ve Bilirkişi

İndirim / Artırım Matrisi (Yaş, Akıl Hastalığı, Teşebbüs, İştirak)

Cezanın belirlenmesinde kanunî indirim ve artırım nedenleri belirli bir SIRAYLA uygulanır (TCK m.61/5). Bu araç, temel cezaya seçtiğiniz kurumları kanunî sıraya göre uygular: haksız tahrik (m.29 — dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirim), yaş küçüklüğü (m.31 — 12-15 yaşta 1/2, 15-18 yaşta 1/3 indirim), akıl hastalığı sebebiyle azalmış kusur (m.32/2 — ceza indirilir; bu araçta seçilen oranla), teşebbüs (m.35 — dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirim), suça yardım eden (m.39 — cezanın yarısı indirilir) ve son olarak takdiri indirim (m.62 — altıda bir indirim). Her indirim bir önceki adımın sonucu üzerinden yapılır; bu nedenle SIRA sonucu doğrudan etkiler. Oranların bir kısmı hâkim takdirinde olduğundan sonuç yön olarak tahminîdir; seçilen oranlarla aritmetik kesindir.

Temel Ceza — Yıl *

Temel Ceza — Ay

Haksız Tahrik (TCK m.29) *

Haksız Tahrik İndirim Oranı Tahrik "Var" ise: dörtte birinden dörtte üçüne kadar

Yaş Küçüklüğü (TCK m.31) *

Akıl Hastalığı — Azalmış Kusur (TCK m.32) *

Akıl Hastalığı İndirim Oranı Akıl hastalığı "Var" ise: azalmış kusura göre indirim oranı (hâkim takdiri)

Teşebbüs (TCK m.35) *

Teşebbüs İndirim Oranı Teşebbüs "Var" ise: dörtte birinden dörtte üçüne kadar

Yardım Eden (TCK m.39) * Fail değil, suça yardım eden konumundaysa "Var"

Takdiri İndirim (TCK m.62) *

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız. Sonuç, varsayımlara dayalı TAHMİNİ bir aralıktır; kesin karar yetkili merci/hâkim takdirindedir.

Frequently Asked Questions

İndirimler hangi sırayla uygulanır?

TCK m.61/5 uyarınca temel ceza belirlendikten sonra sırasıyla; haksız tahrik (m.29), yaş küçüklüğü (m.31), akıl hastalığı (m.32), teşebbüs (m.35), iştirak (m.37-39) ve zincirleme suç nedenleri uygulanır; en son takdiri indirim (m.62) yapılır. Her indirim bir önceki adımın sonucu üzerinden hesaplandığından, sıra sonucu doğrudan etkiler.

Haksız tahrik indirimi ne kadardır?

TCK m.29 uyarınca haksız bir fiilin doğurduğu hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen faile, ağırlaştırılmış müebbet yerine 18-24 yıl, müebbet yerine 12-18 yıl hapis verilir; diğer hâllerde cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir. Aralık içindeki oran, tahrikin ağırlığına göre hâkim takdirindedir.

Yaş küçüklüğü indirimi nasıl uygulanır?

TCK m.31 uyarınca fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. 12-15 yaş arası çocukta (işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılayabiliyorsa) süreli hapis cezasının YARISI (1/2), 15-18 yaş arası çocukta ise ÜÇTE BİRİ (1/3) indirilir. Bu araç süreli hapis üzerinden bu oranları uygular.

Takdiri indirim her dosyada uygulanır mı?

Hayır. Failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları takdiri indirim nedeni sayılırsa, ceza altıda biri oranında indirilir (TCK m.62). Uygulanıp uygulanmayacağı mahkemenin takdirindedir ve gerekçesi kararda gösterilir.

Legal Basis

5237 s. TCK m.29 (haksız tahrik — dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirim)
5237 s. TCK m.31 (yaş küçüklüğü — 12-15 yaş 1/2, 15-18 yaş 1/3 indirim)
5237 s. TCK m.32 (akıl hastalığı — azalmış kusurda indirim)
5237 s. TCK m.35 (teşebbüs) ve m.39 (yardım eden — yarısı indirilir)
5237 s. TCK m.62 (takdiri indirim — altıda biri) ve m.61/5 (uygulama sırası)

Official sources: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr)