Usul ve Araştırma

Çapraz Sorgu / Soru Planı Oluşturucu

Duruşmada tanık ve bilirkişi dinlenirken sorulacak soruların önceden PLANLANMASI, çapraz sorgunun etkisini belirler. HMK m.152 uyarınca tanığa önce serbestçe anlatım yaptırılır, ardından taraf vekilleri hâkim aracılığıyla (veya hâkimin izniyle doğrudan) soru sorabilir; bilirkişiye de rapordaki eksiklik ve çelişkiler için soru yöneltilebilir (HMK m.261, m.281). Bu araç, karşılamak istediğiniz tanık türüne (karşı tarafın davacı/davalı tanığı veya bilirkişi) ve amacınıza (güvenilirliği sarsma, çelişki ortaya çıkarma, lehe beyan alma) göre kullanışlı bir STRATEJİ ve 8-12 maddelik örnek SORU/teknik listesi üretir. Sorular olayınıza göre uyarlanmalı ve yönlendirici soru sınırı (aşağıda) gözetilmelidir.

Tanık Türü * Sorgulayacağınız kişinin konumunu seçin

Sorgu Amacı * Bu sorguyla ulaşmak istediğiniz temel hedefi seçin

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.

Frequently Asked Questions

Çapraz sorgunun HMK'daki yeri nedir?

HMK m.152 uyarınca tanık önce serbestçe anlatır; ardından hâkim ve taraflar soru sorabilir. Türk hukuk yargısında sorular kural olarak HÂKİM aracılığıyla yöneltilir, ancak hâkim tarafların doğrudan soru sormasına izin verebilir. Bilirkişiye de rapordaki eksik/çelişki için soru sorulabilir (m.261, m.281). Ceza yargısında ise doğrudan soru yöneltme (çapraz sorgu) CMK m.201'de düzenlenmiştir.

Yönlendirici (telkin edici) soru sorabilir miyim?

Kural olarak tanığa cevabı içinde barındıran veya belirli bir cevaba zorlayan YÖNLENDİRİCİ sorular uygun değildir; hâkim bu tür soruları reddedebilir. Çapraz sorguda amaç, tanığın kendi ifadesindeki çelişkileri ve bilgi eksikliğini ortaya çıkarmaktır. Sorularınızı açık ve olguya dayalı tutun; tanığa "şöyle oldu, değil mi?" biçiminde cevabı dikte etmekten kaçının.

Bilirkişiye nasıl soru sorulur?

Bilirkişi raporundaki eksiklik, belirsizlik veya çelişkiler için, rapora karşı İKİ HAFTALIK itiraz süresi (HMK m.281) içinde yazılı itiraz yapılır ve gerektiğinde bilirkişinin duruşmada dinlenmesi/ek rapor istenir. Sorular, bilirkişinin uzmanlık alanı, kullandığı yöntem, dayandığı veriler ve varsayımlar üzerine odaklanmalıdır.

Soru listesini olduğu gibi kullanabilir miyim?

Hayır. Üretilen liste bir İSKELET ve tekniktir; her soruyu dosyanızdaki somut vakıalara, tanığın önceki beyanlarına ve delil durumuna göre uyarlamanız gerekir. Duruşmada tanığın verdiği cevaba göre sorularınızı esnetmeye hazır olun; kör kör listeyi okumak etkisiz kalır.

Legal Basis

HMK m.152 — tanığın dinlenmesi; serbest anlatım sonrası hâkim ve taraflarca soru sorulması
HMK m.261, m.281 — bilirkişiye soru sorulması ve rapora itiraz (iki hafta)
HMK m.169-172 — isticvap ve tarafın dinlenmesi; m.240 vd. tanıklık

Official sources: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr) · Yargıtay Karar Arama (tanık/bilirkişi delili içtihatları) · 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — doğrudan soru (m.201)