Usul ve Araştırma

Yetkili Mahkeme Bulucu

Bir davanın hangi YERDEKİ mahkemede açılacağı "yetki" kurallarıyla belirlenir. Genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); sözleşme, haksız fiil, sigorta ve tüketici uyuşmazlıkları gibi hâllerde davacıya SEÇİMLİK ek yetkili mahkemeler tanınır. Taşınmazın aynından ve mirastan doğan davalarda ise yetki KESİNDİR: başka yerde dava açılamaz ve bu husus dava şartı olarak resen gözetilir. Kesin olmayan yetkide itiraz, ancak cevap dilekçesinde/süresi içinde ileri sürülebilir (HMK m.19). Bu araç dava türünüze göre yetkili mahkemeleri dayanaklarıyla listeler.

Dava Türü * Açılacak davanın türünü seçin

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.

Sık Sorulan Sorular

Yetki itirazı ne zamana kadar ileri sürülebilir?

Kesin yetki hâlleri dışında yetki itirazı, ancak İLK İTİRAZ olarak CEVAP DİLEKÇESİNDE (cevap süresi içinde) ileri sürülebilir; aksi hâlde dava açılan mahkeme yetkili hâle gelir (HMK m.19/4). İtirazda yetkili mahkemenin de gösterilmesi gerekir (m.19/2).

Kesin yetki ne demektir?

Kesin yetki hâllerinde (ör. taşınmazın aynından doğan davalar — HMK m.12; mirastan doğan davalar — m.11) dava YALNIZ o yer mahkemesinde açılabilir. Kesin yetki dava şartıdır: mahkeme yetkili olup olmadığını davanın her aşamasında resen inceler (HMK m.114/1-ç, m.19/1) ve yetki sözleşmesiyle değiştirilemez.

Yetki sözleşmesi kimler arasında yapılabilir?

Yalnız TACİRLER veya KAMU TÜZEL KİŞİLERİ, aralarındaki mevcut/muhtemel uyuşmazlık için bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilir (HMK m.17). Kesin yetki bulunan hâllerde ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği konularda yetki sözleşmesi yapılamaz (m.18).

Birden fazla yetkili mahkeme varsa davacı hangisini seçer?

Seçimlik yetki hâllerinde (ör. sözleşmede ifa yeri, haksız fiilde fiil/zarar yeri) davacı, yetkili mahkemelerden dilediğinde davasını açabilir. Seçim davacıya aittir; davalı, davanın başka bir yetkili mahkemede açılmasını isteyemez.

Mevzuat Dayanağı

HMK m.6 (genel yetki), m.10 (sözleşme), m.11 (miras — kesin), m.12 (taşınmaz — kesin), m.15 (sigorta), m.16 (haksız fiil)
HMK m.19 — yetki itirazının ileri sürülme zamanı ve sonuçları
TMK m.168 (boşanma/ayrılık), 6502 s.K. m.73/5 (tüketici davaları)

Resmî kaynaklar: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (mevzuat.gov.tr) · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr) · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr)