Uluslararası ve Anayasal Başvuru

AİHM Dört Aylık Başvuru Süresi Hesaplama

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bireysel başvuru, AİHS m.35/1 uyarınca iç hukuk yollarının tüketildiği NİHAİ kararın tebliğ edildiği veya öğrenildiği tarihten itibaren işleyen süre içinde yapılır. 15 No.lu Protokol ile bu süre altı aydan DÖRT AYA indirilmiştir; dört aylık süre 1 Şubat 2022 ve sonrasında verilen nihai kararlara uygulanır, bu tarihten önceki nihai kararlarda altı aylık süre geçerlidir. Bu araç, girdiğiniz tarihe göre hangi rejimin uygulanacağını otomatik seçer ve son başvuru gününü hesaplar. AİHM içtihadına göre süre takvim günü işler; son günün hafta sonuna veya resmî tatile rastlaması süreyi uzatmaz.

Bu araç yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye veya taahhüt niteliği taşımaz. Kesin sonuç için bir avukata danışınız.

Sık Sorulan Sorular

Türkiye'den AİHM'e başvurmadan önce AYM'ye gitmek zorunlu mu?

Evet, kural olarak zorunludur. AİHS m.35/1 iç hukuk yollarının tüketilmesini arar ve AİHM, Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusunu tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etmektedir (Hasan Uzun/Türkiye kabul edilebilirlik kararı). Bu nedenle Türkiye aleyhine başvurularda süre, kural olarak AYM'nin bireysel başvuru hakkındaki nihai kararının tebliğinden/öğrenilmesinden itibaren işler.

Son gün hafta sonuna veya tatile denk gelirse süre uzar mı?

Hayır, UZAMAZ. AİHM, Sabri Güneş/Türkiye Büyük Daire kararında sürenin kendi özerk ölçütlerine göre takvim günü olarak işlediğini ve son günün hafta sonu veya resmî tatile rastlamasının süreyi uzatmayacağını hükme bağlamıştır. Bu araç bu nedenle son günü ilk iş gününe kaydırmaz; başvurunuzu son günden önce gönderin.

4 aylık süre hangi kararlara uygulanır?

15 No.lu Protokol 1 Şubat 2022'de yürürlüğe girmiştir. Dört aylık süre, 1 Şubat 2022 ve SONRASINDA verilen nihai kararlara uygulanır; bu tarihten ÖNCE verilmiş nihai kararlarda eski altı aylık süre geçerlidir. Bu araç, girilen tarihe göre doğru rejimi otomatik seçer ve hangisinin uygulandığını hesap dökümünde gösterir.

Süre başvurunun AİHM'e ulaştığı tarihe göre mi hesaplanır?

Hayır. Süre yönünden belirleyici olan, eksiksiz doldurulmuş resmî başvuru formunun ve eklerinin AİHM'e GÖNDERİLDİĞİ tarihtir (posta damgası). Ancak formun eksiksiz olması şarttır; eksik form başvuru tarihini korumaz (AİHM İçtüzüğü m.47).

Mevzuat Dayanağı

AİHS m.35/1 (kabul edilebilirlik koşulları — başvuru süresi)
15 No.lu Protokol m.4 (altı aylık sürenin dört aya indirilmesi; yürürlük 01.02.2022)
AİHM Sabri Güneş/Türkiye [BD] kararı (süre takvim günü işler; tatil uzatmaz)

Resmî kaynaklar: AİHM — Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi metni (echr.coe.int) · AİHM — Başvuru koşulları ve resmî başvuru formu (echr.coe.int) · Anayasa Mahkemesi — Bireysel başvuru (anayasa.gov.tr)